A BARRA AMERICANA

A BARRA AMERICANA

 A finais do ano setenta e cinco do século vinte, a aldea de Loureiro viuse convulsionada , ¡tanto! ,que tremeron os piares de pedra das casas máis recatadas.Dixéronse un cento de misas e fixéronse outro cento de promesas en previsión dos acontecementos.

Unha vez ofrecidas tal cantidade de misas e feitas as promesas que levo dito, toca explicar o ¿ por que ? , de tanto tremor dos piares e da repentina devoción das mulleres.

Persignádevos todos, poñede as mans coma quen vai rezar, poñédevos de xeonllos, en fin , aflixídevos por un instante, tal cal se aflixiron as exclusivistas e incompetentes mulleres:¡É QUE NA ALDEA RUMOREÁBASE QUE ÍAN POÑER UNHA BARRA AMERICANA.....!

                                  DIÁLOGO I

-¿ E non sabes unha cousa Adelina ? .

- Si ti non ma dis, aínda que a saiba vale a túa... eu non levo espadas para matar ese basto, Clementina.

- Falas coma un home, e mira ti por onde, de mulleres vai a cousa.....

- ¿ Quen é a preñada logo ? ¿ Quén era o que puña as indicións desta volta ?.

- ¡Frío , frío , Adeliniña !. Segue polo basto e as espadas, que ías máis encamiñada.....

- Pero non me acabas de dicir que ía de mulleres.....non te entendo; déixate de medias palabras e veña para acá o conto, que non estou de moito vagar hoxe.

- Pois anda corrido pola aldea, que nos Ferreiros, na de Maquieira, ou no salón de baile de Branco , van poñer unha  barra americana, con mulleres para servir e facer outros traballos.....

- Entendo... non me digas, non me espantes. ¡Non me fodas!.

- Non te fodo non  e ante de foder menos... como cho conto, lavercas novas, artistas do invento , estamos perdidiñas.....eu xa fun dar catro misas polo meu Celso , e ofrecinme a outros tantos santos.

- Non é para menos muller... xa me daba  xenio velos metidos todos os días na taberna, bebendo , fumando  e xogando ás cartas, para canto máis agora se nos enchen a aldea de putancas, non vai haber quen os free...o traballo que espere, agora mesmiño vou a xunto do cura a pedirlle consello, e dar catro misas, e se por promesas é , ¡fago outras catro!. ¡e deus nos vexa...a virxe María e San Xosé !

- ¡Amén muller!.

                                          *

Ben, as mulleres estaban todas coa mosca detrás da orella, en concilio permanente, latricaban sen parar, sempre do mesmo tema.Doentes, temerosas da inxuria, que a non dubidalo significaba para elas a barra americana.A barreira ,a  barrera ou a barraca americana, como dicían as vellas do subsidio. E non era para menos, sabían por unhas ou por outras, das mil formas que se pinta o diaño...

Feríanlles as imaxes do vicio da carne que, recorrían os seus cativos subconscientes, conscientes por unha vez da inesperada ameaza, mentres mal falaban das ladras, putancas, putonas.Rapazas de vinte a vintecinco anos, louras, morenas,cobreadas, rubias,con novidosos nomes de guerra: Evas,Macas,Mónicas, Karinas,Estefanías. As faces untadas con cremas, moi repintadas nas cellas, pestanas, peteiros e uñas. Medio espidas, usando  pantalóns texanos de home apertados nas cachas, os ollos picantes e as tetas leiteiras.

Recordando ás sagradas escrituras, xurdiu o nome da serpe, da víbora, e houbo mulleres que xa nos límites da paranoia, ás portas daquel inferno, que abanicaron as maceiras para esmagar as mazás da tentación , cos zoques calados paseantes de corredoiras.

Ao final dos improvisados coloquios e conferencias, que tiñan lugar en calquera sitio que se atopasen dúas mulleres, tres, catro , as que fosen; foise chegando á conclusión , de que ás misas e ás promesas había que axudalas con algunha artimaña máis preta á luxuria dos homes, para rematar con éxito a angústiante labor encomendada á divindade. Pois por moitos que fosen os pai nosos, aves marías e os rosarios que dixera Don Filipe había que botarlle unha man.

Sen que se poida falar dun plan de ataque , pois aquilo era un concerto de testos de ola mesturado con arpas celestiais tocadas por querubíns. Un so fo , sofrito que fería os oídos.Cada unha das interesadas foi facendo a súa guerra particular.

Si fulana ía a perruquería e pintaba guedellas de cabelo: de roxo , verde ,laranxa, azul etcétera. , aquilo parecía unha camisa hawaiana estampada. Mengana, puxo uns pantalóns vaqueiros destinguidos a forza de lixivia, brancos coma a cera, parecían feitos de tela de saba, en semellantes cachorras, e íase a herba a braña. Hóuboas que cos labios pintados de vermello e as uñas a xogo , ían quitarlle o leite ás vacas. ¡Si virades a leiteira xa pola mañanciña en mine pantalón vaqueiro con flocos , gafas de espello, fumando Winstong , collendo no leite!. Ben aquilo era unha comedia. ¡ Víanse uns contrastes !.

Pola súa parte os homes da aldea, tamén estaban ao corrente do acontecemento, que xa soaba moi pretiño... E na taberna do lugar, centro de reunión por excelencia, incidíase no tema unha e outra vez. Mentres un falaba sobre o tema de palpitante actualidade , esmiuzándoo a súa maneira, con puntos e comas , pelos e sinais , como se soe dicir, os outros, cousa rara, escoitaban , aguzando ben o oído para non perder puntada. Por unha vez e ante tamaña novidade, as conversacións discorreron normalmente, por rigoroso quenda , tanto na taxa do tempo , como no silencio receptivo dos que agora escoitaban. A taberna, deuse en chamar naquel intre : “ O PARLAMENTO “. Non faltaba quen cun aire por demais didáctico, relembráballes aos falantes, a manda de cans ladradores que constituída en forma de agresión verbal, tiña lugar cando se tocaban temas de fútbol ou política municipal. E eu que vivín aqueles días, no medio deles, dende a miña condición de rapaz, xogando ao futbolín da peseta...Recordo con repentino garbo, a por unha vez serena e civilizada conversa daqueles homes:

                                         *

                                DIÁLOGO II

- É unha especie de bar coma este o que pasa que serven a bebida mulleres. “Chicas de alterne “ que lles chaman, porque o primeiro que che piden e que lles pagues unha copa , pois elas teñen comisión e cantas máis invitacións teñan máis ganan.Ás veces por mor das tantas copas que xuntan nunha noite, fan que beben e só mollan os beizos, ou tiran co contido do vaso - referíalles aos presentes Cándido -, un home de máis ou menos trinta e oito anos, que botou varias tempadas no estranxeiro.

-¿ E non se emborrachan ? . Porque din que para que se lle gasten máis cartos, soen pedir que as invites a cuba libres deses- Preguntaba Couso.

- Non , porque aínda que che pidan que as invites a un cuba libre, ao mellor beben coca cola soa, e esa non ten ningún alcohol ,so cafeína , e non as entrompa - precisou Cándido.

Rompendo a ilústrante conversa, suxeriu outro dos presentes:

- O día da inauguración , propoño que fagamos todos xuntos un safari , para explorar o terreo.

 Moi agudo, parecía que tiña graza, e riron todos con gañas a proposta, rompendo momentaneamente o decorrer intrigante da conversación.

Sen que fose necesaria ningunha chamada ao orde, por parte do señor Luís o taberneiro , que fai as veces de Peces Barba, despois de desafogados os pulmóns cheos de tabaco e viño , con aquelas gargalladas estridentes, volveuse a serenar a cousa, á espera de que algún dos presentes, botándolle o que lle había que botar, se decidira finalmente a chapuzarse no tema das mulleres propias, aquilo si que verdadeiramente os traia a mal traer. O da barra para eles non significaba senón a posibilidade de botar un foguete de cana ao aire un día de molladura, pero sen máis, ou esa era a impresión que na miña condición de rapaz puiden entrever.Ningún dos homes afectados da aldea de Loureiro, podía chegar a entender o comportamento subterráneo das súas mulleres, pois como queda dito ningún se vía na situación de abandonar familia e malgastar polo vicio da carne a herdanza dos seus pais.

Nun ton medrador , que ía pillando confianza, á vista das faces serias e solidarias que o escoitaban , tomou a palabra Norberto , á sazón home de Clementina:

                                         *

                               DIÁLOGO III 

-Dun tempo a esta parte, veño observando en todas as mulleres da aldea unha disposición que non se lles coñecía... para pórvos un exemplo , direivos que a miña paisana.¡ Si , si, a Clementina ! , canturrea polo baixo e o outro día dou en pintarrear os peteiros e máis as uñas. E xa preta a menopausa esa, na cama mátame a polvos.Dígovos que esta semana, hoxe é venres, estou saíndo a tres diarios e de verdade vos digo que non rexo cos zoques.

Na confianza desta nada habitual confidencia íntima, entre homes, dada a seriedade con que foi feita por Norberto, nun terreo outrora aberto a todo tipo de bromas e chanzas de taberna,forense destrabando as linguas que en silencio estaban a padecer semellantes comportamentos das propias:

- A miña dorme todas as noites coa cara tapada cunha máscara e un gorro branco na cabeza para non descompoñer o cabelo.

- Iso, iso, tamén o fai a miña, e din as pequenas que é sacado da televisión , un tal plan Pons.

-¿ Que nós somos uns lambóns ? , interrompe señor Raúl que está un pouco xordo dun oído.

- Non coño, estamos falando que as mulleres están utilizando o plan Pons beleza en oito días, que anuncian na televisión.

- Non sei a onde imos ir a parar: ¡se me vedes á leiteira o outro día quedades parvos!. A maior parte, por non dicir todas as mulleres da aldea, non sei si conxuntamente ou cada unha en por si andan tramando algo.Ata agora eran todas unhas cochas, que si me descoido só se levaban pola festa do patrón e agora dáme que se lavan a diario , botan perfumes cheirentos e desodorizantes ( rise ) total para ir quitarlle o leite ás vacas , sachar no millo...¡ en fin ! ¡ Deus nos vexa !.

Todos estiveron de acordo co dito, e por unanimidade , propuxéronse non facerlles caso para ver do que eran capaces as paisanas respectivas, resumiu na lousa encerada o señor Luís coa seguinte frase en letras maiúsculas :

-¡ VOS NIN PUTO CASO !

 Foi moi celebrada a ocorrencia, e converteuse nunha especie de santo e sinal entre os homes da aldea... aínda hoxe por hoxe, e corrente escoitala na boca de calquera , para consolar aos mozos recen casados :

- ¡ TI NIN PUTO CASO RAPAZ...!

A Taberna do lugar, que durante o día era rexentada por señora María Filomena convertida en tenda de ultramarinos , era por tales circunstancias , o centro neurálxico da aldea. Os homes reuníanse alí todas as noites, e as mulleres durante o día ao tempo que mercaban con que facer de xantar.

Aquela mañá a lousa encerada ( propaganda da casa KAS ) , apareceu aos ollos das mulleres cunha frase sentenciosa, que como repararon nela entráronlles receos do seu significado .Aquel sonoro: ¡ VOS NIN PUTO CASO ! , ía sen dúbida dirixido aos homes.Semellaba un lema , un grito de guerra en que se atopaban mesturados os homes e as mulleres da aldea, máis a pantasma da barra americana. Nin corta nin preguizosa a señora María Filomena, borrou cunha esponxa humedecida o escrito e atendendo ás indicacións da maioría escribiu:

-¡ XA VEREDES VOS ...!

Durante un longo período de tempo, a lousa encerada converteuse no campo de batalla , onde homes e mulleres loitaban a frase partida pola súa hexemonía.Si de noite previa deliberación os homes concluían garabateando unha frase, que constituída en credo, artillábase coma unha arma arreboladiza contra as paisanas, repentinamente enfebrecidas; polo día seguindo idénticos trámites, elas , respondían con non menos contundencia. Dicir que xa convertida a lousa encerada no medio de comunicación entre os homes e mulleres da aldea, por mor da barra americana en cuestión, aquilo tornouse nun escribe e borra que ten a súa graza. Vexamos algúns exemplos do que manifesto:

- ¡ VOS NIN PUTO CASO !- Homes

- ¡ XA VEREDES VOS !- Mulleres

- ¡ BEN VEMOS , SANTA LUCIA NOS GARDE OS OLLOS ! - Homes

- ¡ TOUPEIRAS !- Mulleres

- ¡ SANTA BARRA AMERICANA, ORA POR NOBIS ! - Homes

-¡SANTA FERRERÍA DE VIGO , SANTO POMBAL DE SANTIAGO....ACOLLE ESTAS TÚAS SERVAS ! - Mulleres

- ¡ SEXO , DROGA , E ROCK AND ROLL ! - Homes

- ¡ EXALTADOS, ILUMINADOS , BABOSOS ! - Mulleres

- ¡VOS NIN PUTO CASO !- Homes

- ¡ XA VEREDES VOS ! - Mulleres

Remataba a guerra das frases co mesmo binomio do principio. Convencidos de que o combate dialéctico non ía solucionar nada, a lousa encerada volveu a súa función antiga de expresar os prezos dos bocadillos e tapas, e os homes e mulleres silenciosos, quedaron á espera dun futuro cheo de sorpresas...

Ao tempo que se deron por terminadas as hostilidades verbais, comezouse o acondicionamento da metade norte do salón de baile de Branco, para a futura instalación da BARRA AMERICANA. Á medida que foron chegando os primeiros materiais: cemento, area, ladrillos, e cousas polo estilo, as mulleres xa claramente metidas no ollo da treboada, víanse a cada vez máis anoxadas. A Clementina xunto coa Adelina convertidas por entonces en dirixentes do adoecido grupo de mulleres, vaite a saber de que forma, ao punto de chegaren ao sitio os primeiros albaneis, convocaron unha sentada.Unha folga pasiva para impedir que comezasen os traballos.

Dicir que non foi necesario o funcionamento de piquetes pois todas secundaron a proposta, e ningunha se fixo acredora de ser chamada unha crebafolgas. Pero si tivo que tomar cartas no asunto a garda civil, pois as intrépidas folguistas, permaneceron no sitio cerca dunha semana.

Estou vendo que o mellor é que inverta unhas letras en aproximarvos unha visión de como se o montaron as femias , por mor de non deixarvos en albis.E aínda que no papel ver de improvisar un celuloide corto... pois á forza de ser sincero, botei de menos xa daquela unha ollada das cámaras que recolleran o motín . Xa non pola súa transcendencia senón pola orixinalidade , que agora mesmiño vos conto:

-  Provistas de olas, tarteiras e tixolas... para acabar logo: de canto cacharro estridente tiñan á man. Coas máis diversas proclamas , escritas en sabas brancas...con axustadores e faixas ao vento, barullaban incansables a forza de esportelar os tarecos domésticos, namentres entoaban cantos de guerra e deixaban ler nas orixinais pancartas lendas coma estas:

- ¡ BARRA AMERICANA - NON GRAZAS !

- ¡ MULLERES SI - PUTAS NON !

- ¡ NON AS FILLAS DE PEPA A LOBA !

- ¡ BEN CHEGAMOS, BEN SOBRAMOS , POR ISO AS REXEITAMOS !

Pese aos esforzos que como vemos se fixeron , coa idea de escorrentar da aldea a casa do pecado.Pensándoa coma un imán atraente de pirolas, o certo e que de nada lles valeron. En cousa dun mes a obra, mellor dito o acondicionamento da parte norte do salón , deuse por rematado  e presto estaba para recibir un embarque de mulleres do ramo , para indignación de indíxenas paisanas.

Despois dos últimos retoques, chegou o día da inauguración á que sen que quedase ninguén , foron invitados todos os homes da aldea.Houbo batifondo; en algunhas casas máis que palabras, por mor da devandita, na que vían as mulleres máis ca un simple papel que dicía: “ A dirección de NENAS CLUB compracese en invitalo a súa inauguración , que terá lugar o próximo día seis de xullo, sábado , a partir de las 23,30 horas da noite”.Elas interpretábana coma unha especie de billete sen volta ao inferno do vicio luxurioso , da carne e a perversión. Con oposición ou sen ela, o certo é que por curiosidade ou polo que fose, alí se plantaron todos os homes que podían andar polo seu pé e aínda cabe destacar que o tío Francisco, xordo e coxo, non quixo perder a ocasión e saíu da súa casa que queda no fondo da aldea, arrimado a dous bastóns.Saíu, aí polas nove da tarde, para chegar puntual ao sitio.

Acostumados como estaban ás foliadas e verbenas ao aire libre das festas de parroquia, a cada quen máis foron encontrando estraño todo canto , traspasada a soleira, toparon dentro:                                                        

                                                  *

                                       DIALOGO IV

- E aquí non se ve nada me cago no carallo. Moita luz de colores, pero non me comparedes estas tebras de cova sepultureira cunha mala lámpada de sesenta.....observaba o tío Francisco .

- ¿ E logo vostede que pensaba ?. Agora non son as cousas coma antes, nas discotecas, e nos clubs estes, canto menos luz mellor : “ A carne pide burato, e o burato pide carne “, e non hai escuridade bastante capaz de facer trabucar a ferramenta dun home que se teña - aclaroulle Cándido, botando man dos seus coñecementos...

-¿ E dime rapaz, para que diaño é ese cortello de madeira que velo aí tes diante túa ?

- Elle un reservado para chuchar nelas, meterlles man e demais...sen que ninguén mire para un e moleste aínda que nada máis sexa coa vista de lagarto arnau.

Ata preto das seis da mañá , xa estaba rompendo o día , durou o agasallo ...Ben iso é un dicir, pois cómpre aclarar que todos os concorrentes foron invitados gratuitamente á primeira e segunda rolda, pero logo cada quen pagaba o seu  e nese seu , podían estar incluídas as copas das chicas de alterne.

Nun rosario de ádoas soltas, cada quen foi retomando o camiño da súa casa.Xa rompían os primeiros raíños de sol  e deixábase oír o canto dos paxariños madrugadores, cando heime de meter entre eles , por mor de referir unha mostra da impresión que nos homes causara a odisea nocturna. E métome pluma documental na conversa que levaba Cándido con Norberto.Dicir pola forza dos ollos, que a xulgar polo aspecto que presentaban , máis parecían pregar velas despois dunha esmorga de oito días, ou dun fin de ano a rachar, que da inauguración dunha barra americana. Coa voz tomada, roufeño, mal se lle entendían as palabras, falaba Norberto:

                                             *

                                    DIALOGO V

- Home que che vou dicir eu, pasar paseino ben, toquei tetiñas vizosas, dei palmadas nas cachas... comprendín a angustia da miña Clementina...Pero isto non é para min , estou desfeito, peor ca despois de cortar catro carros de toxo xuntos encóntrome meu.

- Ben, ben , xa será menos, a ti o que máis che doe son os cartos - indagaba Cándido.

- Home iso tamén - repuña Norberto.

- ¿Volvemos mañá? , ti que dis...

- Comigo non contes, venme chega a paisana. As mozas están potentes, pero a min venme chega Clementina, Cándido.

- Entendo home entendo, non vaias a pensar que eu estou entusiasmado. A min tampouco me meten o xénero polos ollos. Vivan as cuncas de viño branco na do tío Luís, vivan as cartiñas da baralla española, viva o traballo, viva a paisana. En fin que as rapazas ben valen unha escapada un día sinalado no almanaque ou no alumeado dos ollos e polo demais ben está o peixe na auga que ten Norberto.

- Gústame que fales así Cándido. Viva canto dixeches e que non caia en saco roto o conto...Unha caniña ao aire e para de contar.

- Boas noites Norberto, ata mañá.

- ¿Ti que dis home?, nin noites, nin mañás. Hoxe xa é hoxe , van ser as oito - ha,ha,ha , rinse os dous.

Unha vez mollada a pluma na conversa premonitoria de Norberto e máis Cándido, o que para diante sigue cae de caixón.

Á semana da inauguración do CLUB NENAS , todo volvía á normalidade, as mulleres agardaban o día do patrón para lavarse, e os homes cumprían na veiga e na cama, para irse pola noitiña a facer unhas mans á taberna do tío Xosé. De vez en cando faltaba mengano unha noite , faltaba outra fulano, e sen máis importancia ca que tiña, movendo os ombreiros e mirándose con cómplice sorriso, dicían: ¡hache de estar de celebración!.Por R.S. Lago.                                                                 

INDICIÓNS

                                           

                                 INDICIÓNS

Todos sabemos, que nas aldeas cando toca poñer indicións recórrese ou recorríase normalmente a un veciño ou veciña: ao mañoso -home case sempre-  que facía as veces de practicante e tíñase pago coas grazas ou  cunha cunca de viño branco.

Aconteceu,  e vou ao caso , que, nunha aldea chamada Vilaverde, sita na parroquia da Portela, axuntamento de Xabre, na provincia de Ámbar, fai xa bastantes anos desto, a rapaza dos de Diéguez chamada Rosiña ,de moi bo ver por certo, apareceu embarazada sen que se lle coñecese noivo formal. ¡ Caso semellante ao da virxe María! dirán algúns .Non, digo eu contundente.Continuemos pois o conto para ver e entender o que alí pasou.

Víase, a ollos da xente que sabe mirar, a pobre de Rosiña,con vinte abrís esplendorosos, chamando e rechamando, sen que ningún lambón da súa idade se decatase, nin reparase no andazo permanente da rapaza, polo que esta,íase pouco a pouco murchando.

As demais rapazas da aldea, andaban cansas de facelo:detrás das silveiras, nos palleiros, no medio do centeo, nos piñeirais, entre os fentos, nas carballeiras, entre os loureiros, no adro, no cemiterio, en calquera lugar vaia ...e deixábanse ver coas meixelas vermellas, gozosas e amparadas.De vez en cando, aparecía algunha cunha ostensible patada na barriga, trazábase o casorio e aquí non pasou nada.

Namentres Rosiña, xa digo no punto de caramelo exacto, íase quedando para vestir santos; isto dito, a tenor da urxencia xenital propia das mentes máis primitivas, que, son a maioría, no rural e no asfalto tamén.Toda chea de grans na face, pola forza do sangue, sen un mal moinante que se lle achegase, amosábase a infeliz moza.

Sucedía que, a casa de Diéguez, era unha casa de moito respecto ; o señor Adelino , o pai de Rosiña, era un home de moita consideración: alcalde pedáneo , recto, bo polas boas... rabioso coma un can polas malas. E iso sabíano os mastíns da zoa, fichar con Rosiña era bo por un lado : a riqueza da casa, en si a rapaza.....pero por outro lado estaba a cuestión de ver quen era o macho que rillaba ao sogro. Ás sete da mañá en pé, se á mañá herba, á tarde toxo, leña ou o que fixera falla..... compensaba un pouco a cousa a tranquilidade da nai da rapaza , señora Hermelinda. Muller vagarosa e aínda que ansiosa do seu  e traballadora onde as houbese, semellaba  e de feito era, unha muller coa que calquera podía encaixar sen problemas.

Este era, a grandes trazos ,o panorama na casa dos labradores ricos, porque o eran os de Diéguez, namentres que Rosiña morría de fame nas súas fervidas entrañas..... sufocos, inapetencia, murchiña, triste sempre , sen máis divertimento que ir a novena de algún santo ou santa.Sempre varrendo na casa coa escoba,  despois fregando coa fregona, no vertedoiro lavando os  cacharros domésticos e logo facer nas camas e de paso, veña ver novelas. ¿ Ben que máis se pode dicir ? , sobran as palabras.....

- Adelino , era mellor que a rapaza fora xa mesmiño mañá pola mañá, ao médico e que lle dera unhas vitaminas ou algo.....

- ¿ Quen Rosiña ?

- Ti vela coma min , non sei que lle pasa, deixa a comida no prato , sempre triste e chorosa.....coma se lle faltara algo digo eu. E grazas a Deus, soberbia fóra e fóra soberbia, na nosa casa, sen sobrar, nada nos falta.

- Por min que vaia , esas son cousas túas e máis dela. Dixo o pai.

Atendendo ás recomendacións da nai, foi Rosiña ao médico. Como lle ía descubrir a rapaza, a verdadeira natureza dos seus males, ¡era moito pedir a comprensión dos proxenitores!.....eles abondados en anos acaso esquecidos das doenzas xuvenís, nin lle deixaban un pouco de corda frouxa nin se decataban ,chochos como estaban,  do repenique festivo da rapaza. ¡ Eles , víana marela, pálida e sen ganas de nada.....!. Coma se non mexara.....bebera vinagre.....ou non houbera, que a había , cousa capaz de arrancar á rapaza.

- Xa estou de volta miña nai.

- ¡ Xa ! paréceche moito xa. É a unha da tarde e tes toda a casa sen arranxar. ¿ Ben e que che receitou o médico ?

- Doume unhas vitaminas, indicións para poñer na cacha.Teño que levar unha todos os días, antes da cea, durante un mes  e logo senón melloro que pase outra vez por xunto del.

- Xa a min me parecía que che facían falla unhas vitaminas. Déixame ver a teu pai.

- ¡ Adelino , ai Adelino ! , ven acá home, ven acá.

- Verás , a rapaza ten que poñer unha indición todos os días durante un mes antes da cea e como ninguén da casa, nin ti , nin eu , sabemos dalas, haberá que chamar alguén que queira facernos o favor.

- ¿ E haberá ? ¿ O que non sei é a quen lle vamos pedir o favor?

- Xa sei que non che vai gustar, pero penso que era mellor que llo falaras a Elixio.

- Non me gusta moito , non . Pero non habendo ningunha muller na aldea que as saiba dar, mellor Elixio que ningún outro.Falareillo logo.

Cumprindo a palabra, aquela mesma noite antes de tirar para taberna a xogar ás cartas, pasou pola casa de Elixio, pois este sen vicios coñecidos, case nunca se deixaba ver  nela entre semana.

- ¡Faltaría máis me cago en chus!.

Elixio era un home respectado pola súa condición de porteiro do axuntamento, casado , pai de dous fillos, un de dez anos e outro de oito, andaría polos trinta e cinco de idade. Mañoso, tanto lle daba o serrón coma a paleta e poñendo indicións, non había de haber practicante que lle metera man; ben orgulloso estaba el da súa habilidade:

-Se toca a hora, tanto me da poñelas coa dereita coma coa esquerda, me cago en chus - alardeaba Elixio.

Ao día seguinte pola noitiña, cumprindo co prometido, presentouse Elixio na casa dos de Diéguez, disposto a pinchar a Rosiña.....

- ¡Boas noites señora Hermelinda!.

- ¡Boas as teñas Elixio!. A rapaza está enriba, xa lle encarguei que fervera a xiringa e preparara o algodón e máis a caña: ¿non é así?...

- Así é señora Hermelinda. ¿ E señor Adelino ?

- No vicio , ¡bo! é un falar home, vai na taberna, que ben merece unhas mans as súas queridas cartas, despois de rematado o traballo. E eu voume quitar o leite que xa van sendo horas, ti vaite indo para riba  e que a rapaza che poña un vaso.

Así se aplanaba o terreo, así se xuntaba por circunstancias imperceptibles e sen importancia  o lume coa estopa, logo vén o demo e sopra...Ao longo de todo un mes puntualmente ás nove da noite malladas, ía Elixio a casa dos de Diéguez, sen domingo , nin festivo que desfixera o feitizo..... Quero dicir , o feito de ter que poñerlle as indicións a Rosiña, que como dixen: tocáballe unha diaria durante todo un mes, cabendo a posibilidade de prolongar o tratamento , dependendo da evolución , que o doutor, observase na rapaza.

A cousa fíxose tan rutineira,coma rutineiras son no seu funcionamento as pezas de calquera dispositivo mecánico, que funcione de maneira sincronizada, exemplo: un reloxo.

Rosiña nese intre deixou de ir ás novenas...malladas as nove chegaba Elixio , que coincidía coa hora en que señora Hermelinda baixaba para baixo, en dirección ás cortes do gando,  para quitarlles o leite a base de tentos ás vacas: a Marela, a Cuca e a Pomba, ao tempo que invariablemente tamén o señor Adelino ía xogar a chiquita de viño ao tabernucho do señor Xosé o brasileiro, alcumado o pilla galiñas.Dilixente a rapaza, tíñao todo preparado : a xiringa fervida, disposto o algodón e máis o augardente para desinfectar.

En resumen , no momento de irse ata a cama por mor de cravar a banderilla nas suaves cachas de Rosiña, topábanse completamente a soas e iso durante todo un mes abondou na confianza , que coma veciños xa se tiñan...e xa na segunda caixa, na terceira, na cuarta.....sucedeu o irremediable.

- Cativa ten que estar a rapaza para que o doutor, volva e revolva coas mesmas vitaminas.

- Ti coma min o ves Adelino,cando non ten olleiras,ten olleiróns.....aínda que co tratamento xa ten algo mellor cara, anda máis leda e se ben a calibras ata engordou unha migalla...

O tempo que durou a primeira caixa, serviu para que pouco a pouco a rapaza fose perdendo o recato , a vergoña ; serviu para que o Elixio o que recordamos que non se lle  coñecían vicios , fose destapando o tarro das súas esencias.Fixaba os ollos cheos de desexo nas anacaradas cachas.Analizaba luxurioso, esperando a ocasión propicia, cada movemento da rapaza, cada decorrer das bragas, cada xemido afogado que deixaba escapar no intre de proceder coa intra muscular.Tendíase Rosiña na súa propia cama, coas súas prominentes nádegas núas, mentres o Elixio máis que desinfectar co algodón mollado en caña o sitio onde espetar a agulla,agarimaba as ardentes cachas da rapaza. Decatouse Elixio da doenza real que oprimía a Rosiña, pola súa parte ela comezou a ver no porteiro do axuntamento, un concentrado vitamínico superior , con moito , ás caixas de Exepin CoA , que desapaixonadamente lle receitaba o médico.

Ían pola segunda caixa, cando as miradas de ambos empezaron a facerse cómplices a cada vez máis. Coma que, Rosiña, esperaba as nove da noite como o cego espera ver a luz do día. E Elixio, non sacaba da cabeza o momento da novena, non polo relixioso, senón polo profano. Na terceira ampola da segunda caixa, cedeu a rapaza...cedeu a diario durante os oito meses longos que durou o tratamento.

Chegado este momento, perdese a conta das caixas de indicións que aínda houbo de levar Rosiña, dedicadas: xa non sei a que clase de tratamento : ¡ Eran dous ao mesmo tempo !. O certo e que aos oito meses ben cheos de iniciado, por forza da natureza humana , descubriuse o petate.....Rosiña estaba preñada e como non fora por concepción parella a da virxe María  ou milagre de tal caste, estaba ben claro quen ía ser o escandaloso proxenitor da criatura.

A noticia correu coma a pólvora, ¡ non era para menos... !

¡ Á rapaza de Diéguez, preñouna o porteiro do axuntamento ! ¡ Á rapaza preñouna Diéguez, o porteiro do axuntamento e máis Elixio ! ¡ Diéguez preñou ao porteiro do axuntamento e a rapaza preñou a Elixio !.

Os diarios falados , os periódicos verbais, que aínda que soe estraño hai en todas as aldeas do rural galego, encheron as súas primeiras planas coa noticia, fixéronse tiradas especiais e monográficos sobre o tema moveron as linguas ávidas dos correspondentes daquela guerra.

Pola mañanciña, moi cedo, apenas escintilaban os primeiros raios de sol, xa viña a leiteira, a que recollía o leite na aldea de Vilaverde , coas pretendidas últimas noticias de axencia:

- Disque que: está preta a dar a luz. Hai quen botando contas , chegou á conclusión de que leva en estado de boa esperanza, oito meses, vinte días e dúas horas, sendo de momento imposible precisar minutos e segundos.Logo amosaba as fotos furtivas do avultado ventre de Rosiña.

A media mañá, aí polas once, chegaba o peixeiro, con noticias frescas e peixe de oito días. No tempo que durou o embarazo nunca tanto peixe frito, cocido e en escabeche ,etcétera, se comeu nas casas da aldea. As mulleres formaban cola, o peixeiro ao tempo que mal pesaba por comenencia o quilo da sardiña o lorcho ou o ollo mol , enganchaba o seu discurso e coas palabras precisas, ía debullando o lado tráxico pasional do acontecemento:

- Disque que o señor Adelino , xurou diante de cantos se topaban onte á noite na taberna, dar morte coas súas propias mans a Elixio. A Garda Civil está alerta. Tamén din que trae amargada á rapaza.

Ningunha muller se decataba da repentina subida do prezo do pescado e pagaban sen os regateos habituais, ¡ para seren as once a noticia non estaba mal... !

Ao pé da unha da tarde, chega o panadeiro: o mesmo tropel de mulleres aínda non reposto do magoante verbo do peixeiro, acude a coller pan con precipitación , premeditación e aleivosía. O panadeiro, provisto dun pequeno teatriño de monicreques - máis que informar - valéndose de dous monecos: un que representa a Rosiña cun ventre esaxerado  e outro que semella Elixio coas súas partes por demais avultadas e máis a suposta habitación do crime..... amosa para ilustración das estreitas concorrentes os mil modos e maneiras como foi consumado o pecado.

As dúas e media da tarde, coincidindo co informativo da cadea Ser , ten lugar a rolda de prensa diaria. Subida no alto da fonte que, hai no medio da aldea, a decana das murmuracións, contos e chismes.....a señora Clara e a encargada de dala.Esta sabida muller, nerviosa,alta e delgada coma un xunco,  da que se pode dicir que naceu vestida de loito, pois nin os máis vellos lle acordan prenda que faga honor ao seu nome de pía, completa a súa indumentaria característica, cun pano á cabeza atado cun no por debaixo do papo queixo, a non dubidalo negro, polo propio color da tela e da sucidade que acumula.Vestiario todo el, que en conxunto, por constancia, perseveranza e todo iso , forma tan parte da súa magra humanidade coma a lingua de corvo que, agora resume, abonda  e completa a labor periodística dos anteriores correspondentes:

1º.- Dicir que en contra do que inexactamente ten dito a leiteira, consonte fontes moi ben cualificadas, podo asegurar que o tempo de preñes alcanza xustamente os oito meses e dezanove días a esta hora.

2º.- Cabe precisar que aínda que as noticias transmitidas polo peixeiro son certas, hai que manifestar que a garda civil, aínda que vixiante, non intervirá en tanto non haxa sangue . É dicir os do tricorne, non tomarán cartas no asunto , ata que a mecha prenda na  goma dous  .

3º.- Aplaudir dende aquí a innovadora iniciativa do panadeiro, aínda que é de suma importancia sinalar o gravísimo error que comete ao pretender na súa respectable representación , que o adultero e máis a doncela, íanse á cama polo lado dereito. Isto non é certo , peritos na materia teñen demostrado que o catre só é accesible polo lado esquerdo. Por outra banda pódovos dicir que, non sempre a Rosiña ficaba por baixo e o Elixio por encima, como vos amosou o panadeiro, senón que , se un día cabalgaba o Elixio, ao séguente quen cabalgaba era Rosiña e así sucesivamente.

4º.- E como colofón e ultimísima  noticia sobre o particular, dicir que a pobre Carmiña, muller de Elixio, despois de falar con Don Olimpo,o cura, co cal é ben sabido de todos que se entende dende fai tempo.....sábese que foi á vila para ver de obter o divorcio, poñendo o asunto nas mans dun avogado - pica preitos e papa xantares - de moito renome.

Con refinados modais de portavoz, a señora Clara remata a rolda de prensa, e antes de saltar da tarima de pedra , do alto da fonte, apostila brillante: “ Con isto e un biscoito , eu esta noite emborráchome”.

Soan aplausos, óense murmuracións polo baixo e como os estómagos piden papas, cada quen volta para casa á nerviosa espera de acontecementos e desenlace.

Pariu Rosiña, tirando por terra todas as contas, naquela mesma noite;trouxo ao mundo un homiño, bonito coma un sol, que vaite a saber por que , foi calmando os ánimos, converténdose o rapaz no ollo dereito e consolo dos avós  e o sangue non chegou ao río... na casa do Elixio tamén , grazas ao cura, moderouse a cousa e pode dicirse que todo volveu á normalidade. A historia foise esquecendo e no momento de contala, o rapaz -Adelino coma o avó - está pronto para entrar en quintas se as houbera. Para ir rematando que, xa se fai tarde, e para maior felicidade dos protagonistas,  hai que dicir que Rosiña, para sorpresa duns  e cobiza doutros casou cun rapaz forte , educado e traballador , que lle porfillou o fillo e que á costa de suores xunto co señor Adelino , engrandeceu a cada vez máis a casa dos de Diéguez , ata convertela no que é hoxe, unha casa de ricos, de labradores, pero de labradores ricos.....

                                        *

A xeito de epílogo  desta historia , coñecida e resabida, dicir que de vez en cando en algunha aldea galega, vaise dando un caso parello e que se pon en funcionamento idéntico aparato informativo , con máis ou menos semellante problemática. Pero pese ao evidente risco que como vemos as indicións entrañan, séguense poñendo , séguense preñando... como seguen andando os coches pese aos accidentes... ou como sigue a vida pese á morte. Por iso a min a historia nin me vai , ni me vén, pero aí queda. E como di a coñecida canción : “ Xiringa o pai , xiringa a nai  e eu como son da familia tamén quero xiringar...”  . Por R.S. Lago para todos vos,  unha aperta grande a todos os miles de seguidores deste blog.

                                                    

Ventura Conde

                                     

 

                    VENTURA CONDE

A historia de Ventura Conde é simple pero por historia ha de pasar e digna é de ser escoitada.

Con trinta e tantos anos ao lombo, nin acá , nin alá, coma quen di con toda a vida por diante; naceu, fillo de mariñeiros, en Santa Uxía de Ribeira.

Dende rapaz, sen escola apenas, comezou a traballar naquel pequeno porto, hoxe o máis grande dos de baixura de todo Galicia. O traballo de carga e descarga é duro, os días son longos e veñen vindo uns detrás doutros.

Unhas copas de augardente no Bergantín , un truco no Temón.

Cigarro, tras cigarro sen descanso, historias de vellos mariñeiros, o Gran Sol,Angola,Birmania incluso....., liortas, pelexas, en fin o mundiño de cada quen, o de Ventura Conde polo que agora importa.

Sen outro norte que poder enrolarse nun barco conxelador, para facer uns euriños, con vistas ao día de mañá o rapaz íase facendo home e a ocasionsiña non chegaba.

Canta cobiza reprimida, cantas caixas de pixota cargadas, cantas descargadas.

O porto sempre no mesmo sitio, a rutina de todos os días, as mesmas caras, idénticos monstros.

“ Cerro os ollos e cos ollos pechados coñezo todo isto, seino de memoria, estou ata os ovos”

Mal sabia Ventura Conde, ataviado con venturoso nome e apelido aristocrático, da emboscada estarrécente que lle agardaba en días pretos acazapada.

¿ Fora mellor a morte ? . Non o sei...

A mutilación dunha perna ben se pode encaixar, o tempo axuda, os días veñen longos e mestos, pero quen sabe o que pasa pola cabeza dun home. Quen pode dicir con acerto, os castelos, as ilusións logo que petaron no chan xordo, no chan duro, do interior impenetrable de Ventura Conde.

Foi un día calquera, un deses días inesperados, sorprendentes, que están no almanaque por continuidade, non sei como dicilo , o día non tivo a culpa , iso é , o día non tivo a culpa.

- ¿ Patrón estas caixas tamén son ?

- ¡ Si , si , veña metédeas coas outras, movédevos, parece que estades abraiados !

Nesto, coma quen non quere a cousa, unha caixa petoulle un golpe seco na canela, por debaixo do xeonllo.

- ¡ Ai ! ¡ ai ! ¡ai! , gritou , xemeu , Ventura Conde.

- Que pasa, quen é a señorita que se queixa tanto - inquiriu o patrón.

- E Ventura señor Manolo , parece que unha caixa doulle un bico na perna.

- A ver , a ver , trae para acá, ensina, amosa , sube o pantalón para ver tanta doenza xunta. ¡ Iso non é nada.....!

O señor Manolo arremanga a perna do seu pantalón:

- Ves , centos de feridas teño levado eu nos meus canelos , e máis nunca me queixei da maneira. ¡ Veña a seguir cargando!

- ¡Pero señor Manolo…!

- O dito  senón xa sabes...

Rematada a faena a perna xa non doe da maneira.

- Vamos de festa, tomamos unhas copas , un tute subastado , un truco  e que lle dean polo cu ao puto traballo.

- Ten razón señor Manolo , iso non é nada, hai que ser máis sufridos. Despois dis que te queres embarcar.....¡ estás fresco !.

Pero o salitre condenado da maldita caixa, comezou a súa labor maligna. Pouquiño a pouco ao amparo da virilidade de homes rudos, da man do abandono, as cicatrices do señor Manolo , as feridas de bravura e casta mariñeira por cousas do destino ,convertéronse nunha fonte de sangue nas pernas mozas de Ventura Conde.

Remedios caseiros, consellos e máis consellos. Se un lle da unha pomada outro recomendáballe parches de vinagre con sal.Automedicación, consellos de propios, menciña alternativa incluso.

-Vaite ao bruxo de Broullón que din que o cura todo.

-Vaite ao corpo aberto de Vigo.

                                            *

-Xa é máis ben tarde- dixo preocupado o doutor do hospital xeral de Galicia en Santiago de Compostela.

- Isto non ten boa cara, ¡nada tratamento ambulatorio! .¿Canto tempo hai que ocorreu o accidente ?.

- Vai para tres meses.

- Veña: unha pomada , estas pastillas ás tres comidas e unha caixa de indicións, limpar a ferida todos os días  e paciencia.....moita paciencia.

Tívoa Ventura Conde, sen poder case moverse coa perna arrastro, o señor Manolo petoulle paternal no lombo, ao  bo do patrón esquecéralle dalo de alta na seguridade social; petámoslle todos nós...

Pero un home ten que comer e as medicinas custan cartos.

Cambiou , na espera angústiante a vida de Ventura Conde. Avergoñado, esquecido de todos, veu , escapou , fuxiu para Pontevedra, non quería recibir esmola magóante de aqueles que lle viraban a cara ao velo  ou saudábano por costume.

Agora pódese ver diante da igrexa da Peregrina, facendo a entrada  e  a saída das tres misas que a diario di don Antonio .Ventura mostra a fonte de sangue que mana pola súa perna arremangando o pantalón ata o xeonllo.

Diante del aparece o  pano da man  sobre as lousas de pedra fría do adro, onde van caendo , para o  xantar, para a cea, para o almorzo, para un paquete de tabaco, para as medicinas , para a pensión, as moedas brillantes dos fariseos ricos da vila e grazas.

 E aínda así  ten que soportar de vez en cando , ¡ sempre ! , as charlas de don Antonio , pedíndolle resignación , dicíndolle que todo o seu  sufrimento  llo brinde a deus noso señor. Para rematar o discurso pastoral, coas verbas frías de quen lle di:

- Ventura non quero que te poñas na entrada de igrexa, porque a xente  ao verte con esa ferida estarrécente non me vén á misa, se queres fai as saídas, pero as entradas prohíbocho terminantemente. Non quererás que interveña a autoridade.

- ¡Pero don Antoniooo!.

- O dito ándate con ollo que me asustas á xente Ventura.

O Cura dáse a volta  e entra na igrexa con forma de vieira.

Vaise Ventura cavilando  na súa penuria: se facendo entradas e saídas  paso fame e fumo cabichas, a ver agora quen se arranxa coas saídas de don Antonio.

- ¡ Ventura, Ventura ! . Chama o cura.

- Si  don Antonio , mande.

O cura remordido da conciencia, director espiritual de fariseos ricos , meta a man por dentro da negra sotana e achégalle algúns euros.

- ¡ E non te me queixes !.

-¡ Grazas don Antonio!.

- Repito , nada de facer as entradas estamos.¡Xa che debía chegar e sobrar coa paga non contributiva que se che dá ou se che vai dar cada mes!

- Si don Antonio , como vostede mande.

Durante un tempo  cumprindo o bando clerical, fixo só as saídas Ventura, achegoulle don Antonio algúns euros de pascuas en venres...

- ( Penso eu, e non quero mal pensar, que compensadas polos maiores haberes dos cepillos de ánimas, sen competencia agora polo oportuno veto posto a Ventura con respecto ás entradas, agora enfeitadas para non alarma dos cristiáns vellos da devota vila con adoración nocturna e desasoségante semana santa ).

Pero a perna comezou a empeorar, a ollos vista, máis que estarrecer, mordía os ollos ao ver o sangue correndo , saíndo coma da boca dunha fonte dunha cuarta de longo. Medicinas ineficaces, remedios inconsistentes.

Maltreito, dorido, sen ganas de nada, nun coche de aluguer.Soíño coma un orfo de torno , Ventura Conde, chega á residencia de Montecelo en Pontevedra.Aténdeno con profesional sorriso, enfermeiras da idade del , mozos dun tempo , fillos de nais parellas, só que alumeados por distinta estrela. Con estrela uns, estrelados outros, Ventura Conde.

- Hai que cortar , non queda máis remedio rapaz, isto é irremediable.O médico parece de pedra, ten oficio.¿ Gustaralle darlle a serra ?.

- Hai gangrena  e non temos que facerlle , si viñeses en tempo.

- Que di vostede fun ao hospital xeral de Santiago  e seguín  o tratamento diagnosticado polos doutores: pastillas , indicións, pomadas...

- Nada , cortar , hai que cortar isto esta moi avanzado.

Caen unhas bágoas secas, poucas, pola face do tranco.

- ¡Chore vostede, chore sen problemas, nos estamos aquí para axudalo!...

Adeus aos mares do sur de Manuel Vázquez Montalbán, arderon nunha fogueira na cheminea de Pepe Carbalho, adeus ao Gran Sol , adeus a Angola,adeus Birmania, adeus aos cartiños para o día de mañá , adeus ao barco conxelador.

Ventura Conde agarda, detrás dun feixe de burocráticos papeis, a que seguridade social, lle conceda a subvención para unha perna ortopédica, mentres tanto volve a facer as saídas, na súa condición de mutilado da súa guerra particular.Don Antonio cura bo, achégalle de vez en cando algúns euros  e a vida sigue...                                                                              

A Locomotora

     

                    A LOCOMOTORA

                                        I

Aquel gran armatoste mecánico, era o noso amor. Viviamos coa esperanza posta nos días previstos, para o paso da fermosa máquina.

Os nosos ollos de inocentes nenos cegados, non se saciaban xamais, de ver o verde negro pegaso cruzar lixeiro a vía. Alí ao bordo do camiño de ferro, no sitio de sempre, no alto do gran terraplén que hai á saída do túnel chamado do maquinista, coa respiración contida, altamente emocionados; contemplabamos como se achegaba a nós e como se afastaba pronto, deixando no aire graciosas volutas espirais de fume branco, que pronto nos saudaban voando, desde as súas impensables e caprichosas formas distintas, xogando coa nosa intensa inocencia de nenos abrindo as primeiras pálpebras.....

Felices axitabamos saudándoa as nosas pequenas mans, como paxaros de carne e pequenos dediños. Xa ao lonxe, perdéndose no horizonte, facéndose grande e pequena, a Locomotora bonita emitía un asubío longo, longo.....que chegaba ata os nosos oídos como un lamento humano; era entón cando polas nosas fazulas escarlatas, acendidas de sinxela emoción, rodaban algunhas bágoas, as cales tratabamos de ocultarnos facéndonos os homes.

Amorriñados como sempre, volviamos a casa feridos de nostalxia .Evitabamos durante o traxecto de regreso, e tamén na casa falar do noso encontro coa máquina. Non se moi ben se obedecía o noso sólido calar, a algún pacto deses de mesturarse o sangue ou a outro de características similares, ao dos dedos maiores picados cunha agulla; o certo é que sabiamos que nós desgustaba, que era como furgar na ferida e ademais era moito mellor amala en silencio.

Logo de todo, tamén sabiamos, que ao terminar de xantar, mentres todos tomasen a sesta, nós xogariamos a ser a máquina..... e iso, era para nós entón, un consolo balsámico e algo sandador, do noso sen vivir sen a máquina.

                                       II

Novamente era un dos días previstos. O ansioso corazón trepidante, bombeaba apresurado dentro dos nosos peitos. A esperanza e a ilusión, daban sentido á nosa ansia infantil, unha vez máis a veriamos pasar fermosa e bonita.

Lavabámonos e peiteabamos, puñámonos os pantalóns novos dos domingos recen pasados polo ferro e os zapatos brillantes de charón negro, e pronto apresurados, acudiamos ao alto do gran terraplén para vela pasar resollando e botando multiformes volutas de fume retorto e branco.Aínda recordamos con especial agarimo a vez, en que unha bocalada daquel fume foise convertendo de forma azarosa nun osiño de peluche, todo branco, que ascendía e ascendía sobre as nosas cabezas ata desdebuxarse, nunha sensación única. Resultado de tan azaroso suceso foi, o que por entón a colosal locomotora, converteuse na nai adoptiva do noso osiño peluche de irnos a durmir e a soñar cos anxiños bos. Foi un tempo moi entrañable e agradable que non ha de volver.....

                                       III

Unha mañá das previstas, a gran máquina, faltou irremediablemente á cita, nin se achegou a nós, nin se afastou pronto como sucedía nos días felices, entre asubíos, longos, longos..... e volutas de fume branco rubindo o aire quedo do Alto Val de Cristal, coas formas máis orixinais e graciosas, que a imaxinación poida concibir.

Retirárona do servizo, as forzas do seu extraordinario motor, co paso dos anos, non respondían co ímpeto tractor dos anos mozos. Ademais por entón o ferrocarril comezaba unha paulatina adaptación aos novos tempos, empezando por substituír as vellas e entrañables máquinas da época da feluxe, por outras máis modernas e potentes, pero menos susceptibles de ser amadas por nenos como nós de tan perfectas que eran, de tan veloces, todas iguais, sen características especiais nas que prender un romántico amor como o noso.

En fin, a vella locomotora deseñadora de amables osiños de peluche sobre a tranquila alegría etérea do val, xa na terceira idade, fora definitivamente xubilada por quen correspondese, desde algún despacho nada romántico, a verdade.

Nós durante meses enteiros, xogamos aloucadamente a ser a máquina, o cal era un consolo e unha navalla barbeira, que abría sen cesar a ferida do noso amor pola vella locomotora.

Durante bastante tempo, sentiamos un inefable baleiro nas nosas vidas, cando eran os días previstos e non a viamos pasar. Recordo que durante algún tempo, aínda acudiamos expectantes ao terraplén próximo ao túnel do maquinista, negándonos así a aceptar a realidade que sen dúbida nos ofrecía a vía, pola que non zigzaguearía nunca máis a nosa máquina. Fermosa, bonita, festiva, alegre, potente, lanzando caprichosas volutas de fume e asubíos longos, longos, que mentres pasaba veloz, festexaban a serena quietude do fermoso val de Cristal.

A pesar de todo, que remedio, aos poucos, grazas ao paso do tempo, fomos esquecéndoa.

                                       IV
                 Xa na nosa madurez, apenas nós acordabamos dela, só nalgunhas interminables noites invernais, á calor do fogar, referiamos aos nosos fillos e máis tarde aos fillos dos nosos fillos, a historia da vella locomotora da nosa xa moi afastada nenez, pero nada máis.

O seu recordo extinguíase como unha mina de sentimentos demasiado explotada, co sempre imparable paso do tempo.Aquelas veniais feridas cos anos e outras experiencias que competían en frustración, porque a vida sabe disto, parecían en nós definitivamente suturadas, maduras e moi curadas.

A nosa infancia por desgraza, xa quedaba moi, moi afastada. Eramos xa vellos. Encurvados sobre os nosos bastóns de caprichosas empuñaduras, dabamos nas tardes que facía bo tempo, interminables e longos paseos ata as aforas da cidade de provincias: Ámbar, onde foramos a vivir; eran camiñadas sen rumbo fixo, nin determinado, por facer exercicio e manter certa forma física, á vez que nos sacudiamos así de bravos pensamentos tristes, que non son do caso referir aquí.

Unha destas tardes, semellante no tempo a unha daquelas mañás das previstas, nun dos nosos paseos, de maneira máxica, por azar, chegamos a unha estación de trens. Alí abandonada ao intemperie, nunha gran vía morta, estaba a vella máquina, soportando o paso do tempo cunha enteireza estoica e unha dignidade propia de aqueles que coñecen as esixencias do amor.

Alguén titularía de suceso extraordinario e ata fora do normal, ao feito de que dous vellos encurvados, á vista dunha escangallada e deteriorada locomotora da época da feluxe, empezasen a rexuvenecerse, ata o punto de xogar aloucadamente a ser a máquina verde negra, fermosa e bonita.

Para nós resultaba lóxico e irremediable, por iso cando a máquina tras emitir un asubío longo, longo, púxose en marcha, subímonos rapidamente a ela e pasado o túnel do maquinista, comezou como no vellos tempos a soltar volutas de fume que pronto se convertían en osiños de peluche e outras formas amables á infancia. Alí sobre o terraplén dous simpáticos nenos saudábana eufóricos, alegres e moi ditosos movendo as súas breves mans como paxaros de carne e pequenos dediños, o tempo fora superado e a vella locomotora avanzaba e avanzaba sen parar, sen ninguén aos mandos; buscaría seguramente unha vía de papel, para deixarnos no interior dun magnífico conto de fadas.....estariamos entón xuntos para sempre, a idea era superior e ademais inmortalizábanos.

CARTA BRANCA

                   

                 CARTA BRANCA

(Cadro sobre a represión franquista en Galicia).

Trala sublevación militar daquel 18 de xullo de 1.936, moitos acontecementos sanguentos teñen lugar nos pobos e cidades de España.

O levantamento do xeneral Franco , no norte de África, esténdese aos acuartelamentos da península e a cruenta guerra civil onde loitaban: irmáns contra irmáns, comeza a súa fratricida andadura. O goberno da xoven República facendo as maletas abandona a cuberta amotinada dun barco que tardará máis de corenta anos en chegar a porto. O presidente Don Manual Azaña Díaz , tamén colle o camiño sen opción do exilio , con bágoas nos ollos e impotente ante a febre dos militares sedentos de poder e sangue.

De todo elo, saben as páxinas da historia que están aí soportando a anguria doente de milleiros de mortos, feridos e desaparecidos. Libráronse batallas, capaces aínda hoxe, de facerlle poñer a carne de galiña a quen , sen ningún tipo de predisposición especial , se achega ás súas páxinas: a batalla do Ebro , o fronte de Madrid , o fronte do Mediterráneo etc.

Ben todo elo a conto , desta miña historia que se desenrola en Galicia, e que é coetánea no tempo aos tristes acontecementos que deixo sinalados. Pois entendo , que históriantes ten o camiño , capaces de ocuparse do tema coa suficiente obxectividade, e co rigor e a profundidade que se merece, na procura de que a guerra civil en España non se repita xamais.

Por aqueles anos Galicia, sempiterno feudo das dereitas, era terreo axeitado para os experimentos Falanxistas, que coa inapreciable colaboración da maioría do Clero , da Igrexa, executaban as máis macabras ordes que o alto mando estimaba necesario poñer en práctica, para meter en cintura á pobre xente dos pobos e das aldeas.Aqueles homes e mulleres que cheos de miseria non entendían moi ben o que pasaba...

Edelmiro Costas , era un home de corenta e moitos anos de idade, non moi dado ao traballo da terra nin doutra clase, gustaba da compaña de Garda Civil e sempre botaba pestes en contra da República.Tiña fama de ser matón e traizoeiro, de gardar as cousas para sacalas á luz cando se lle presentaba a ocasión axeitada. Fisicamente era moi forte, coa forza dunha parella de bois que : “ Si lle dera para o traballo , ferrados de terra que tivese “, pero o traballo pegáballe un  tiro.

Sen que fose realmente un home dos máis ricos da parroquia, a súa herdanza non era cativa. Coidaban das terras os catro fillos do matrimonio , todos mozos solteiros; tres homes e unha muller: Carmiña, que a diferenza do pai eran traballadores e boas persoas: “ A ascendencia , a boa vea viralles da muller, porque o que é del...”. De certo Sra. Celina , era unha muller moi querida por todos, que non dubidaba en favorecer a quen llo pedía: “ Traballo ten a pobre con sufrir a esa mala sombra “.

As mulleres que tiñan os fillos ou os homes lonxe, no fronte, deixaban reflexar nas faces desmelloradas pola inquedanza e pola fame que xa comezaba a visitar os estómagos dos máis humildes, a anguria pola sorte dos ausentes.Por iso cando viron vir a parella da Garda Civil coas tercerolas colgadas do ombreiro, subindo o camiño fondo que cruza a aldea -elas estaban collendo auga na fonte- rebotoulles o corazón no peito.Ou viñan buscar algún home para mandalo ao fronte ¿ Quen sería agora ? . Ou traían malas noticias, xeralmente malas noticias coma de costume : ¿ Por quen choraría a campá esta vez? ¿ Quen sería a viúva ou a nai seca? , todas estas cavilacións pasaban polas cabezas das mulleres, que non esperaban cousa boa da benemérita parella da Garda Civil.

-¡Vostedes! : ¿ Que fan aí coa boca aberta todas xuntas ? , ¿ De que falaban ?. Non intenten enganarnos, que dende o fondo da aldea oíse todo.

- Xa marchabamos despois de coller a auga para facer a cea, e como os vimos vir, coidamos que ao mellor podíamos serlles de axuda - respondeulles unha das mulleres alí presentes- , unha moza recen casada por debaixo dos trinta, que tiña o home facía pouco na guerra, e que se adiviñaba xestante de poucos meses aínda.

- Ben,ben,por hoxe á axuda, bástalle con que nos digan onde é a casa de Edelmiro Costas, outro día de máis vagar, con moito gusto tomarei un bocado na túa casa antes de que naza a criatura, louriña.E agora veña , veña circulando que así non arranxades o país - Dixo un dos do tricorne con voz monótona e seca.

As mulleres cos baldes de auga na cabeza, enriba dos mólidos de trapo , botaron a andar. A que se dirixira ao quite da parella, mordía na rabia que lle subía pola gorxa, pois adiviñaba a luxuria lasciva que esperaba a ocasión detrás das verbas aparentemente amables do axente: “ Si estivera quen non está , ninguén se atrevería a falarme da maneira “.

O gardas chegaron ao curral dos de Costas , que como lle dixeran as mulleres quedaba preto da fonte e que non tiña perdida. Bateron as mans por dúas veces e saíu axiña Carmiña:

- ¿ Quen anda aí ? - Inquiriu a rapaza.

- A parella da Garda Civil, ¿ Está teu pai na casa ?

- Si Señor, agora mesmo o aviso.

De seguida saíu o Edelmiro, el era amigo dos gardas e non tiña nada malo que temer, nin sequera nos tempos que corrían. Levaba na man un xerro para viño e máis tres escudilas , saudounos e entraron na ampla adega. Coñecíano de vir polo posto a facer aquelas confidencias secretas que tanto lle interesaban a eles. Agora perfilábaselle ao Sarxento coma o home axeitado para ser o Xefe da futura “ Garda Cívica Falanxista “, que o Alto Mando , tiña ordenado organizar para limpar o país ( España ) de roxos e xente perigosa para o futuro novo réxime.Efectivamente dende aquel día , e tras pasar polo cuarteliño, a Edelmiro Costas encargóuselle que formara un grupo de cinco homes incluído el , para levar a cabo as ordes que se lle darían en toda a parroquia e arredores.

Foi instruído debidamente e de forma xeral para que puidera levar a cabo calquera misión , que se tivera a ben encomendarlle ao tempo que se lle facía entrega de cinco pistolóns e varias caixas de balas. Pese a que non cabía dentro do traxe novo que  tiña posto para ocasión , mantivo en segredo tal como llo habían suxerido , a súa condición de novo Xefe Cívico. Aquela noite tardou en meterse na cama; diante dunha xerra de viño branco ao lume da lareira , quedou cavilando polo miúdo , nos posibles candidatos: catro , con que formaría o equipo.Cando se foi para a cama, un pouco peneco , xa non tiña dúbidas de aqueles que o axudarían nas súas covardes andanzas.

Poucos días despois o equipo estaba formado, eran todos de idades semellantes. O máis novo tiña corenta anos, todos amigos do viño, das cartas e das mulleres, todos matóns, todos sen entrañas, todos palanquíns e camorristas, todos ao fin viles asasinos.

De seguida chegou o día de levar a cabo o primeiro traballo.Para poñelos a proba o Sarxento accedeu aos antollos dun dos números que tiña o seu mando , e mandou que lle trouxeran aquela mesma noite á súa presenza: “ A rapaza que estaba na fonte, embarazada de pouco e que lle dixo á parella onde era a túa casa “. Non tiña perdida era Rosiña , a que facía pouco que se casara con Andrés o de Pazos. El marchara para o fronte e a rapaza vivía soa, cun fillo de cinco anos nacido diante de que se casaran os pais. Sobre as dez da noite presentáronse Edelmiro e dous máis na casa da rapaza : “ Tes que vir con nós, o sarxento quere facerche unhas preguntas sobre o teu Andrés, pois parece que ten desertado “.

- A estas horas , ¿ E quén sodes vós ? ¿ Como é que andades metidos nestes mesteres ?.

- Non fagas preguntas e vamos.

A rapaza mal convencida polas razóns que explicaban os adiantados, tivo que ser case levada á forza. No cuarteliño e cheos de augardente ata os ollos, os garda civís velaban armas, agardaban a chegada da rapaza para dar comezo a orxía daquela xestapo española. Abusaron dela toda a noite: o sarxento e dous números, a rapaza puxo resistencia ata que lle deron uns reveses e a ameazaron coas armas. Mentres as súas entrañas eran profanadas por aqueles homes loucos e bébedos, a rapaza cavilaba no fillo que levaba no ventre . Logo daquela noite, foi levada de vez en cando ao posto , e todo baixo a falsa ameaza que permitía a súa ignorancia, de mandar matar no fronte a Andrés o seu home.

Despois de superar aquela primeira reválida, empezaron a abondar os encargos. Primeiro era asustar a fulano ou a mengano, coa intención de que entrase nas ideas do réxime, se aquilo eran ideas pois semellaban antollos disparatados. Logo informar das actividades de tal ou cal individuo sospeitoso e logo xa empezaron a ter sangue os pistolóns. Os executados rezaban todos nas listas dos fascistas, coma roxos perigosos convencidos, dos que había que mandar o outro mundo , para limpar o país.

Xesús Devesa, era un mestre xove,que naqueles tempos puña escola aos rapaces da parroquia. Quedárase sen ir a guerra, por mor dunha lesión antiga que tiña na perna dereita, que lle facía coxear un pouco dela. Os rapaces estaban moi contentos con el , pois o maxisterio daquel home embebido de novas ideas, estaba moi por encima e nada tiña que ver coa filosofía básica que, para os máis vellos e conservadores, contíñase na frase : “ A letra con sangue entra “. Xamais tivo que chicarlle un fío da roupa a ningún rapaz e en cambio a maioría deles sabían ler e escribir correctamente e máis as catro regras. Incluso soubo meter nos espíritos de aqueles cativos , de algúns , o bichoco da poesía e da literatura en xeral á que era tan afeccionado Xesús.

A súa forma natural de facer as cousas , a súa franqueza no trato e a facilidade que tiña para relacionarse coa xente, levantaron as envexas do señor cura da parroquia. Este agachaba detrás daquela imaxe piadosa, as súas malas artes de alcaiote chufón e conselleiro da garda civil. Reboutado das altas esferas do clero, tiña grande ansia de medro e non deixaba ocasión de facer os méritos que co tempo , pensaba, o levarían ao arciprestazgo da zoa.

Aínda que a garda civil , xa dispuña de algúns informes que non eran precisamente favorables ao mestre.As acusacións do señor abade, que vía nel un rival imposible de dobregar , polo seu ben facer no terreo do ensino, sentenciárono definitivamente á morte.

No groso arquivo do posto a súa ficha resumía: “ Xesús Devesa García, 30 anos, casado, dous fillos, lixeiramente coxo da perna dereita, individuo perigoso polas súas ideas. Lector aproveitado de libros con ensinanzas contrarias ao futuro novo réxime deste país chamado España. Unha grande e libre. ¡ Viva España ! ¡ Arriba España !”.

A cuadrilla dirixida por Edelmiro Costas, esta vez ao completo , presentouse na vivenda do mestre, unha noite fría de xaneiro para dar cumprimento á sentencia. Dixeron que era soamente un momento, mentres choraban os rapaces  e a muller sufría , agardando, que por unha vez se arrepentisen. Unicamente acertaron a dicir:

- É un pequeno paseo, vamos tomar unhas copas e deseguida voltamos...

Uns carreteiros topárono teso pola xeada, con dous buratos de bala no peito e o golpe da graza na testa, no solitario auto do Caeiro. A orde fora coma sempre perfectamente cumprida.

A xente empezou a falar dos salvaxes cuneteros, polo xeito en que aparecían pola mañá tirados nas regadeiras das estradas, os que eran paseados na véspera. Tanto homes coma mulleres, coñecían de sobra a  aqueles crueis verdugos.Chegada a noite encerrábanse nas casas co medo metido nos miolos, non querían saber ren, non querían ver nada, sabían do grande poder que tiñan tras deles os executores. Se querían salvar as vidas o mellor era facer a vista gorda e calar a boca. Na casa do Edelmiro a muller e os fillos, sufrían en silencio aquelas macabras andanzas nocturnas.

Sen que poida sorprender a ninguén, o xefe dos cívicos, foi sacando á luz vellas retesías persoais e comezou a súa cruel e louca vinganza. No seu febril delirio de sangue, pediu CARTA BRANCA, para actuar ao seu propio ditado, sen piedade. Vellos , mozos, homes e mulleres, mortos polas súas mans acreditan sobradamente, a sona daquel satán endiañado

Adolfo de Gómez, home traballador e valente, que vivía coa súa irmán Ramona, solteiros os dous, que nunca se metera en nada, foi perseguido polo dende entonces coñecido por CARTA BRANCA. Pasou preto dun ano , agachado no monte Acibal, comendo o que podía , na única compaña dos lobos, e ao fin converteuse na única vítima que escapou aos antollos do máis grande criminal , que no tempo da guerra civil coñeceron as corredoiras galegas.

Xa rematada a guerra, Edelmiro Costas CARTA BRANCA , foi condecorado por os servizos prestados ao réxime, no transcurso dunha parada militar, que tivo lugar na capitanía xeneral da Coruña. Alí estaban todos os verdugos da garda cívica, recibindo os parabéns do xeneralísimo.....

Unha mañá calquera o corpo sen vida de CARTA BRANCA , pendurábase colgado polo gañote nunha pola de carballo. Fixérase xustiza da única maneira posible : Ollo por ollo, dente por dente , a lei do Talión dos antigos, funcionaba . Ninguén pensou nos remordementos suicidas de Edelmiro Costas. Adolfo de Gómez, baixaba do monte coa vara de carballo ergueita diante dos bois , cun carro de toxo bravo coma un palleiro , máis que para estrarlle a corte aos animais, para facer abono para o chan do alcacén.

O TESTAMENTO DOS PIÑEIROS

                O TESTAMENTO DOS PIÑEIROS

Sentado no que quedaba de mundo, no que quedaba de tempo, co que lle quedaba de voz, o vello naturista de longas barbas brancas, á calor do lume que quedaba, íalle referindo aos nenos a vella historia dos piñeiros.

 “E entón abandonaron as cidades, para irse ao monte, para non saber nada do home, para vivir a súa vida sen contaminarse dos malos adiantos. Non querían oír falar do Día Mundial da Árbore, aquilo parecíalles pura demagoxia; argumentando que poboaran a terra, case se pode dicir que desde o seu arrefriado, logo máis tarde viría o home, e que homenaxes de contido tan hipócrita a eles, non podían satisfacelos. Era en todo caso o home, quen aplacaba os seus grandes remordementos de conciencia con pantomimas semellantes. Remitíronse para apoiar as súas teses, a feitos paralelos que tiñan significado parecido, resultando de interese a alusión ás campañas que os organismos internacionais de todas clases , realizaban por entón en áreas do chamado terceiro mundo, entendidas desde sempre polos piñeiros como estratéxicas campañas políticas que pretendían dar unha imaxe fraterna e humana das potencias mandonas daquela época, que así intentaban lavar as súas manchadas conciencias. En tal sentido , denunciaban os piñeiros, que mentres o mundo subdesenvolvido morríase literalmente de fame, as grandes potencias mantiñan unha carreira armamentística totalmente aloucada, a cal ameazaba con converter o planeta en unha gran esfera desértica e calcinada. Non lles era de recibo a solerma que supuñan esas achegas periódicas que facían os países desenvolvidos aos subdesenvolvidos; para os piñeiros, estaba suficientemente claro que suspendendo a fabricación de armamento que non conducía a ningún lugar, que non fose ao suicidio colectivo de toda a humanidade, incluídos eles mesmos, poríanse atender sobradamente ás necesidades dos países menos desenvolvidos, ata lograr un nivel de vida equiparable ao resto das nacións”.

O vello naturista, por fin levantaba a cabeza do texto, para explicar aos nenos, que permanecían nun silencio expectante:

-Seguen algunhas gráficas e táboas estatísticas, tendentes a demostrar o malgasto económico que en termos comparativos se cometía, en pleno delirio, por dispor das armas máis potentes e  asasinas.

Ditas as anteriores palabras, o vello dispúxose a continuar a lectura daquel apaixonante libro titulado:”O TESTAMENTO DOS PIÑEIROS “. Pero antes de continuar, un dos nenos posto en pé, preguntoulle:

- Podería vostede mestre, explicarnos , ou mellor mostrarnos como eran os piñeiros.

-Claro que si, tomade e ídevos pasando con coidado de non estragalas estas dúas láminas, na primeira podedes ver unha familia de piñeiros, o que no pasado chamaban bosque, na segunda vedes un anello piñeiro en todo o seu poderío. Dicídeme se non sería marabilloso estar á sombra fresca dos piñeiros, tendidos un día enteiro respirando o seu aire puro, ou o agasallo da súa verde presenza para os ollos. Pola miña avanzada idade , meus queridos nenos, tiven o privilexio de compartir algúns anos da miña vida coas súas maxestades os piñeiros.

Mentres falaba, o rostro do ancián iluminábase por instantes, sen dúbida era feliz, ao poder avivar nos nenos un interese que a maioría dos humanos sobreviventes perderan; si os nenos espertaban o seu afecto durmido polo asombroso mundo da natureza, a humanidade , e o que restaba daquel singular e fermoso planeta azul cos seus grandes bosques e selvas, un día non moi afastado.....

Aínda se contaba, era certo , con algunhas posibilidades de vencer aquela penuria, que os estaba abocando á súa desaparición final. Gozaba o ancián, grandemente , ao observar con que coidado pasábanse de man en man , o tesouro daquelas vellas fotografías e sobre todo aquel abstraído silencio case relixioso con que fixaban os seus curiosos olliños nas láminas fotográficas.

Unha vez que todos os nenos terminaron de ver os extintos piñeiros, o vello naturista ou naturalista, proseguiu a lectura, mentres os nenos atentos, escoitaban sen mover un só músculo.

”.....Xa nos montes, lonxe das cidades, os Piñeiros, vivían unha vida san e acorde coas súas necesidades mais perentorias, estendían as súas raíces sen preocuparse do cemento das cidades, metros e máis metros de profundidade; crecían robustos ata elevarse orgullosos no aire, coas súas inmensas copas verdes cheas de saudable vigor. Non atopaban dificultades para ser felices, o suplicio das modernas xunglas de asfalto, quedaba lonxe. Mentres tanto o home na cidade sen árbores, nin plantas, nin por suposto Piñeiros ; onde os parques eran agora os vellos bancos, as randeeiras dos nenos, algunhas aves e animais engaiolados; fartábase de ver a televisión , o vídeo , xogar aos xogos de computador, escoitar discos compactos , ir ao cine , chamar polo teléfono móbil etc. etc. , é dicir entreter o seu lecer de forma totalmente artificial.

Unha mañá calquera, os homes, os máis poderosos da cidade, traballosamente pois estaban pouco afeitos desprazarse sen os seus coches oficiais, chegaron ao monte para negociar cos Piñeiros e demais árbores e plantas a súa volta aos parques das urbes. As súas propostas en nada diferían , con todo , da situación que lles obrigou a marcharse; os Piñeiros, en nome de todas as especies vexetais negábanse a volver, as súas condicións eran moi claras:

1) Acabar terminantemente coa contaminación das cidades.

2) Respecto, bo trato e agarimo , por parte dos seres humanos cidadáns.

3) Acabar terminantemente coas armas, que ameazaban, non xa soamente ao home, senón a eles mesmos, xa que se consideraban con dereito a participar nas decisións que puidesen afectar ao futuro incerto do planeta azul.

- Mestre - opinaba un dos nenos - creo que os Piñeiros levaban razón , pois o home debería entender que o mundo é un ben común que debemos coidar entre todos.

- E o home, debería ter en conta a opinión dos Piñeiros, que loxicamente saberán máis que el das cousas referentes ao mundo vexetal - apuntaba outro dos nenos.

- Así o creo eu tamén fillos meus, pero se me deixades proseguir, veredes como os homes poderosos da cidade, obcecados polo avance custe o que custe, e sen reparar nas premisas ecolóxicas máis elementais, pensaba de xeito ben distinto.

“... As nosas condicións cabalmente expostas foron pasadas polo forro dos caprichos humanos, os piñeiros permanecemos no monte, mentres os mal chamados seres humanos, seguían envelenándose os pulmóns coa polución en aumento das súas fantasmais cidades, de maneira criminal miles de moto serras dezmaban as nosas familias sen ningunha clase de escrúpulos. Nos chamados fins de semana, o home subía ao monte para turbar a nosa paz, encher o chan de toda sorte de desperdicios, e o que é peor, facer fogueiras que acababan coas nosas vidas abrasadas...”.

Subitamente o vello mestre , pechou o libro, algunhas bágoas rodaban polas súas cansas pálpebras, non podía conter a súa desilusionada emoción ao ler aquelas tristes páxinas da historia. Dirixíndose xa máis composto aos nenos, díxolles:

- É xa tarde, se puidésemos ver o ceo , dariámonos conta de que o sol ocultouse xa. O mellor é que volvades ás vosas casas, se é que realmente se lle pode chamar así, aos habitáculos deste estraño mundo subterráneo. Se vos é posible, esta noite soñade insistentemente cos Piñeiros.

- Soñaremos Mestre, responderon todos os nenos a un tempo.

- Días virán , tristes días para seguir lendo o Testamento dos Piñeiros, dos Peixes, dos Paxaros etc. etc. , ata que o home se faga dunha vez maior e de función aos seus sentidos.....e todos nos poñamos a respectar o planeta azul, para que este conto sexa un conto catastrofista máis, sen ningunha importancia, Deus potencia así o queira.....